“After graduate, ano plano mo?” “Diin ka ma-ubra?” Kalabanan nga sabat sang mga kabataan subong pareho lang gid: “Sa Manila.” “Sa abroad.” Daw nami pamatian, pero kon hunahunaon mo gid, masakit. Kay sa likod sina nga mga sabat, may isa ka pamangkot: may lugar pa bala kami diri sa Capiz?
Capiz is our home. Diri kami nagdako, diri ang amon pamilya, diri ang amon mga handumanan. Pero bisan ako, gincosider ko man nga mag halin. Indi bangod wala ko ginahigugma ang Capiz, kundi bangod kulang ang oportunidad. Pagkatapos sang college, bisan may diploma ka, bisan nakapasar ka pa sa board exam, daw budlay gihapon makakita ubra nga related sa kurso, nga indi lang temporaryo, indi lang minimum, kag indi lang “may ara lang.”
Tambay lang? Hays. Amo gid ina ang realidad sang madamo nga bag-o lang graduate. Indi tamad ang kabataan sang Capiz. Indi man kami kulang sa handum. Ang kulang, ang tsansa. Ang kulang, ang sistema nga magahatag lugar sa kabataan nga magamit ang ila kaalam diri mismo sa ila hometown.
Madamo ang naga-migrate, indi bangod gusto nila maghalin, kundi bangod kinahanglan. Sa Manila, may openings. Sa abroad, may demand. Diri, daw pirme na lang “mahulat ka anay.” Pero asta san-o ang hulat? Ang kabataan indi mahimo maghulat samtang ang panahon nagalakat, ang responsibilidad nagadamo, kag ang kahigayunan nagakahuyang.
Kung wala sing trabaho, wala sing experience. Kung wala sing experience, indi ka man makasulod. Isa ini ka vicious cycle nga ginakaptan sang madamo nga kabataan. Amo ina nga kon may tsansa sa iban nga lugar, gina grab nalang gid dayon—even if it means leaving home.
Ano ayhan ang madula sa Capiz kon ang kabataan maghalin? Madula ang energy. Madula ang ideas. Madula ang future leaders. Ang development indi lang building kag karsada; nga tawo ang pinaka-importante. Kung ang mga kabataan nagahalalin, sino ang mabilin para sa palaabuton?
Youth empowerment is not only a slogan. Kinahanglan ini sang concrete actions: local jobs, industry partnerships, support for startups, kag paghatag sang oportunidad nga indi kinahanglan maghalin ang kabataan para lang mag-uswag.
Ang kabataan sang Capiz wala nagapangayo sang sobra. Trabaho lang. Dignidad lang. Rason lang para magpabilin. Kay kon may rason magpabilin, madamo gid ang mahambal: “Diri na lang ko. Sa Capiz.”
